Tuesday, October 20Kiswahili kitukuzwe!

Nukuu Kidato cha Tatu

Pata nukuu zote za kidato cha tatu kulingana na mtaala mpya

MJENGO WA TUNGO
Makala, Nukuu Kidato cha Tatu

MJENGO WA TUNGO

Karibu tena katika makala yetu yanayojikita katika kutoa maarifa ya Kiswahili kwa kidato cha tatu. Leo tunajadili kuhusu mjengo wa tungo. Nini Maana ya Tungo? Tungo ni kipashio cha kimuundo ambacho hutokana na uwekwaji pamoja wa vipashio vidogo ili kuunda kipashio kikubwa zaidi. Tungo huweza kutoa taarifa kamili au isiyo kamili. Kimuundo kuna aina nne za tungo ambazo ni; tungo neno, tungo kirai, tungo kishazi na tungo sentensi. Mpangilio huu umeanza na tungo ya chini kabisa hadi tungo ya juu kabisa. Hivyo, neno hujenga kirai, kirai hujenga kishazi na kishazi hujenga sentensi. Angalia zaidi ufafanuzi hapo chini. Tungo Neno Neno ni kipashio kidogo kabisa cha kimuundo kilichoachiwa nafasi pande zote mbili na hutoa maana. Katika Kiswahili kuna aina mbalimbali za maneno kama...
UPATANISHO WA KISARUFI
Nukuu Kidato cha Tatu

UPATANISHO WA KISARUFI

Karibu tena katika makala yetu yanayokusudia kutoa maarifa ya kiswahili kwa kidato ha tatu. Leo tutajadili kuhusu upatanishi wa kisarufi. Upatanisho wa kisarufi ni hali ya viambishi vya maneno katika tungo kushikamana ili kutoa maana iliyokusudiwa. Viambishi vya maneno vinavyoshikamana huathiriana kiasi kwamba kiambishi cha neno moja kikipokea mabadiliko basi kiambishi cha neno linalofuata lazima kibadilishwe. Upatanisho wa kisarufi hutokea katika vipashio vifuatavyo; Nomino na Kitenzi Viambishi vya nomino hushikamana na viambishi vya kitenzi kama ifuatavyo; Kiti kimevunjika.   →    Viti vimevunjika.Jani limedondoka. →    Majani yamedondoka.Mtoto anakula.        →    Watoto wanakul...
NGELI ZA NOMINO
Makala, Nukuu Kidato cha Tatu

NGELI ZA NOMINO

Karibu tena katika mwendelezo wa makala haya yanayojikita katika kutoa maarifa ya Kiswahili kwa kidato cha tatu. Leo tutajadili kuhusu ngeli za nomino na viambishi vyake vya urejeshi. Ngeli humaanisha kundi au aina. Ngeli za Nomino ni nomino zenye tabia sawa zinazowekwa katika kundi moja. Makundi hayo huwekwa kwa huzingatia vigezo mbalimbali. Vigezo hivyo ni kama vile; kigezo cha kimofolojia na kisintaksia au cha upatanisho wa kisarufi. Hata hivyo, kigezo kitachotumika hapa ni cha  kisintaksia.   Kigezo cha kisintaksia kinaangalia viambishi awali vya kitenzi vijengavyo ngeli. Kwahiyo kundi la nomino linategemea kitenzi. S/NNGELIMifano (Umoja)Mifano (Wingi)Urejeshi1A – WAKijana anakuja.Vijana wanakuja.ye – o2U – IMti umekatika.Miti imekatika.o – yo3LI – YAChung...
UHAKIKI WA RIWAYA 2
Makala, Nukuu Kidato cha Tatu, Riwaya

UHAKIKI WA RIWAYA 2

Karibu tena katika mwendelezo wa makala haya yanayojikita katika kutoa maarifa ya Kiswahili kwa kidato cha tatu. Leo tutashughulika na uchambuzi wa riwaya ya Joka la Mdimu. Ambapo vipengele vya fani na maudhui vinajadiliwa kama ifuatavyo; JINA LA KITABU: Joka la Mdimu MWANDISHI: Abdallah J. Saffari Utangulizi Riwaya hii inaakisi matatizo ya kiuchumi yanayoikumba jamii. Msanii ameweza kuonesha namna wananchi wanavyopata shida katika kupata huduma za kijamii kama vile; usafiri, matibabu, mavazi, makazi n.k. Pia, msanii amaeonesha matabaka. Katika jamii kuna tabaka tawala na tabaka tawaliwa. Tabaka tawala linaonekana kuwa na maisha bora zaidi wakati tabaka tawaliwa lina maisha ya taabu yaliyojaa dhiki. Kutokana na hali ngumu ya maisha, wananchi wa tabaka la chini wanaji...
UHAKIKI WA RIWAYA
Makala, Nukuu Kidato cha Tatu, Riwaya

UHAKIKI WA RIWAYA

JINA LA KITABU: Watoto wa Maman’tilie MWANDISHI: Emmanuel Mbogo Karibu tena katika makala yetu yanayojikita katika kutoa maarifa ya Kiswahili kwa kidato cha tatu. Leo tutachambua riwaya ya Watoto wa Maman'tilie. Utangulizi Watoto wa Maman’tilie ni riwaya iliyotungwa na Emmanuel Mbogo. Riwaya hii inachambua kwa kina maisha ya akina maman'tilie. Hata hivyo maman'tilie ametumika kama ishara tu ili kuwakilisha watu wanaoishi kwa kipato cha chini. Kwa hiyo dhamira kuu katika riwaya hii ni UMASIKINI. Umasikini huu umesababisha watoto wakose elimu, mavazi, wapate maradhi pamoja na kukusa sehemu bora ya kulala. Kutokana na hayo, watoto hujiingiza katika biashara haramu pamoja na wizi mambo yanayowapelekea kifo na kukamatwa na polisi. MAUDHUI Katika riwaya hii, msanii ameweza...
MAUDHUI
Nukuu Kidato cha Tatu

MAUDHUI

Karibu tena kwenye makala zetu zilizojikita kutoa maarifa ya Kiswahili kwa kidato cha tatu. Leo tutajadili kuhusu maudhui na vipengele vyake. Maudhui ni nini? Maudhui ni jumla ya mawazo yote ya mwandishi katika kazi ya fasihi. Maudhui hujumuisha vipengele vifuatavyo; dhamiraujumbemigogoro.falsafa namtazamo Dhamira Ni lengo au kusudio la msanii analotaka liifikie hadhira yake. Kuna aina mbili za dhamira ambazo ni; dhamira kuu na dhamira ndogondogo. Dhamira Kuu Ni dhamira ambayo hubeba wazo kuu la mwandishi. Dhamira ndogondogo Ni dhamira ambazo hubeba mawazo mengineyo yajengayo dhamira kuu. Ujumbe/Maadili/Mafunzo Hili ni funzo ambalo hadhira hulipata awasilishiwapo kazi ya fasihi. Funzo hili hutokana na dhamira zilizopo ka...
FANI
Makala, Nukuu Kidato cha Tatu

FANI

Karibu tena kwenye mwendelezo wa makala zetu zilizojikita katika nukuu za Kiswahili kidato cha tatu. Leo tutajadili kuhusu Fani na vipengele vyake. Fani ni nini? Fani ni nui au ufundi anaoutumia msanii wa fasihi katika kuwasilisha mawazo yake. Tunaweza kusema pia, fani ni namna msanii anavyowasilisha mawazo (Maudhui) yake. Fani imejengwa na vipengele vifuatavyo; WahusikaMandhariMuundoMtindoMatumizi ya lugha Wahusika Hawa ni viumbe wanaotumika kufanya matendo katika kazi ya fasihi. Viumbe hawa huweza kuwa hai au wasio hai, halisi au wasohalisi. Hutumika katika kuwasilisha tabia za binadamu na maisha yake. Tunaweza kuwaweka wahusika katika makundi mbalimbali kwa namna mbili ambazo ni kutokana na dhamira wanazobeba au kutokana na tabia zao (kifani). Kutokana na d...
UHAKIKI WA KAZI ZA FASIHI ANDISHI
Makala, Nukuu Kidato cha Tatu

UHAKIKI WA KAZI ZA FASIHI ANDISHI

Karibu tena katika makala zetu zilizojikita kutoa maarifa ya Kiswahili kwa kidato cha tatu. Katika makala ya leo tutajadili kuhusu Uhakiki wa kazi za Fasihi Andishi. Ambapo tutaanagalia maana ya uhakiki na vipengele vyake. Katika kuchunguza uhakiki wa kazi za fasihi andishi tunapaswa kujua dhana mbalimbali zinazohusiana na uhakiki. Dhana hizo ni uhakiki, mhakiki na tahakiki. Basi na tuangalie dhana hizo moja baada ya nyingine. Uhakiki ni kitendo cha kuchambua na kufafanua vipengele vya fani na maudhui vinavyojenga fasihi.Mhakiki ni mtu anayechambua na kufafanua vipengele vya fani na maudhui vinavyojenga fasihi.Tahakiki ni kitabu kinachochambua vipengele vya fani na maudhui. FANI ni nui au ufundi anaoutumia msanii wa fasihi katika kuwasilisha mawazo yake. Tunaweza kusema pia, f...